سوال:با سلام، مدتی است که احساس درد در ناحیه ستون فقرات و خستگی دائمی احساس می کنم، ضمنا دچار عارضه قوز پشت هم هستم و از قوزبند هم استفاده می کنم. آیا راهی برای درمان این عارضه وجود دارد؟
مشاور:با سلام خدمت شما، در ابتدا راجع به این عارضه باید گفت: در ناحیه پشتی ستون فقرات یک برآمدگی وجود دارد که گاها ممکن است این برآمدگی طبیعی، افزایش مختصری پیدا كند و یا حتی در قسمت كوچكی از ستون مهرهها افزایش یابد و گردپشتی را به وجود آورد. این گردشدگی پشت در حالت شدید قوز نامیده میشود.
عارضه گرد پشتی معمولاً چندین مهره را در بر میگیرد و بر حسب علل و ماهیت به صورت زیر طبقهبندی میشود:
اول: گردپشتی برگشتپذیر كه گردپشتی متحرك نیز خوانده میشود و به آسانی قابل اصلاح است و سه علت عمده دارد:
الف) بد قرار گرفتن وضع بدن كه بیشتر در دختران جوان و چاق دیده میشود و غالباً با سعی و كوشش در قرار دادن بدن در وضعیت مناسب اصلاح میشود. البته در افراد بلند دارای تیپ استخوانپیكر نیز شایع است.
ب) ضعف عضلات راست كننده ستون مهرهای.
ج) گردپشتی جبرانی: معمولاً عارضه گود پشتی برای حفظ تعادل ستون فقرات، نوعی افزایش بر آمدگی ناحیه پشتی را به صورت جبرانی پدید میآورد.
دوم: گردپشتی برگشتناپذیر یا ثابت كه تغییر شكل ستون مهرهای با اقدامات جدی درمانی و از طریق پزشك قابل اصلاح است.
توجه به استانداردهای زیر در بررسی این عارضه مهم است؛
الف) زاویه طبیعی گردپشتی سینهای بین 15 تا 20 درجه است (زاویه بین دو محور فرضی که یكی از سطح پایینی مهره چهارم سینهای و دیگری از سطح پایینی مهره دهم سینهای عبور میکند).
ب) چنانچه شاقول را به گونهای از پشت فرد آویزان نمائیم كه بر قله انحناء پشتی وی مماس باشد، آنگاه میتوان فاصله بین خط شاقول و مهره هفتم گردنی وی را اندازه گرفت. اندازه طبیعی آن حدود mm45 است. ازدیاد این فاصله بیانگر وجود عارضه گردپشتی است.
كمبود حركت، وجود عادات غلط وضعیتی، تكرار فعالیتهای یكنواخت و شغلی و غیر صحیح را میتوان از علل این عارضه دانست. بروز این ناهنجاری موجب فرو رفتگی جناغ سینه و محدودیت فضای قفسه سینه و در نتیجه اختلال در دستگاههای داخلی به ویژه دستگاه تنفسی میشود. و به گونهای مؤثر از كارآیی عضلات تنفسی كاسته میشود. همچنین عضلات سینهای و بین دندهای كوتاه میگردد و مفصل شانه كه جزو متحركترین مفاصل بدن میباشد، تا حد زیادی این خاصیت خود را از دست میدهد.
نکات اصلاحی و درمانی:الف) اصلاح وضعیت بدنی و عادات غلط جسمی فرد از طریق آشنا ساختنش با وضعیت بدنی مطلوب.
ب) ایجاد تحرک در مفصل شانه و انعطافپذیری و كشش عضلات جلوئی ناحیه سینه.
ج) تقویت عضلات ناحیه عقبی بالای پشت به منظور فراهم ساختن امكان این كه شانهها به عقب رفته و از برآمدگی ستون فقرات كاسته شود.
د) افزایش قابلیتهای عمومی فرد به ویژه ظرفیت تنفسی، با اجرای تمرینات تنفسی و فعالیتهای عمومی.
حركات كششی:1- در چهارچوب در به حالت ایستاده، در حالی كه دو دست خود را تا سر حد شانه بالا آوردهاید سعی نمائید تا از چهار چوب به آرامی عبور نمائید. در این حركت بهتر است كف دستها بر روی چهار چوب در قرار گیرد و بدن به سمت جلو متمایل باشد.
2- دو زانو به صورت جمع شده روی زمین قرار بگیرید سپس سعی كنید دستها را به طرف جلو رانده و با چنگ زدن زمین آن را تا سر حد امكان به دورترین نقطه منتقل نمایید (كشش گربهای).
3- به صورت دمرو دراز بكشید و دو عدد بالش در دو طرف آرنجها قرار دهید و در این حالت قفسه سینه را به زمین نزدیك کنید.
4- طاقباز روی یك نیمكت باریك دراز بكشید. زانوها خمیده و كف پاها روی زمین باشد. در هر دست یك دمبل یا وزنه بگیرید و دستها از از دو طرف كاملاً باز كنید و اجازه دهید وزن دمبلها سینه را به دو طرف بكشد.
5- طاقباز دراز كشیده و دستها را در پشت سر قلاب نمائید. از یك نفر دیگر بخواهید بالای سر شما قرار گیرد و آرنج را با فشار به زمین نزدیك نمایید.
حركات تقویتی:1) در حالی كه در هر دو دست یك وزنه یا دمبل دارید دمرو روی نیمكت بخوابید. در این حال بازوها را از دو طرف بدن بالا آورید. سپس به محل اول باز گردانید.
2) با استفاده از دو فنر كه در طرفین بدن قرار دارند و به دیوار یا محل نصب هستند، در حالی كه فنرها را در دست میگیریم و دستها را تا موازات زمین بالا آوردهایم، دستها را از هم باز میكنیم و تنه را به جلو متمایل مینمائیم و با تلاش دستها را از یكدیگر دور میكنیم.
3) دمرو دراز بكشید، دستها را پشت سر قلاب كنید، سر و شانهها را از زمین جدا نمائید. پشت و كمر را صاف نگهدارید.
4) در حالی كه دستها از هم باز است، چوبی به بالای سر ببرید. چوب در حد امكان از بالای سر به پشت ببرید و دقت کنید که در حین این کار باید بازوها مستقیم باشد و قسمت پائین پشت به داخل فرو نرود.
5) دستها را در پشت ناحیه كمر قفل كنید. در حالی كه ایستادهاید تلاش كنید آرنجها را به پایین و عقب فشار دهید و آنها را به یكدیگر نزدیك كنید. سر را بالا نگهدارید و مانع افزایش قوس كمر شوید.
هادی سامع - كارشناس ارشد بیو مكانیك ورزشی
صداقت 24 ساعته است24 ساعته با صداقت باشید